شهر آران و بیدگل
شهرستان آران و بیدگل از شهرستانهای استان اصفهان و در شمالیترین نقطه آن واقع شده است. شهرستان آران و بیدگل از طریق دو جاده اصلی به کاشان و شبکه راههای اصلی کشور مرتبط میشود. مرکز این شهرستان شهر آران و بیدگل است.این شهر از جنوب به کاشان، از شرق به ابوزیدآباد، از غرب به نوشآباد و از شمال به کویر مرکزی ایران و دریاچه نمک راه دارد.
جملهخوشامد: به شهرستان دارالشهدای آران و بیدگل خوش آمدید
جغرافیا
شهرستان آران و بیدگل که در حاشیه جنوب غربی کویر مرکزی ایران واقع شده از شمال به دریاچه نمک آران و بیدگل و استانهای سمنان و قم، از غرب به شهرستان کاشان، از جنوب به شهرستان نطنز واز شرق به شهرستان اردستان محدود است.
ارتفاع متوسط آن از سطح دریا ۹۱۲ متر و در مختصات ۵۱ درجه و ۲۹ دقیقه طول جغرافیایی و ۳۴ درجه و ۱۴ دقیقه عرض جغرافیایی میباشد. آران و بیدگل بخش وسیعی از دشت آبرفتی حوضه جنوبی دریاچه نمک بوده و شیب آن از جنوب به شمال است. در قسمتهای شرق و شمال آن، تپههای ماسهای به صورت نواری از جنوب شرقی به شمال غربی کشیده شده که طول آن درحدود ۱۲۰ کیلومتر و عرض متوسط آن ۲۵ کیلومتر و ارتفاع آن بین ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ متر است و در اصطلاح محلی به بند ریگ شهرت دارد. در نواحی جنوب و جنوب غربی این شهرستان، دشتهای کاشان و راوند واقع اند و در میان آنها خشک رودهایی به وجود آمده که سیلابهای پراکنده و آبهای اضافی دامنههای شمالی ارتفاعات جنوبی کاشان را به دریاچه نمک منتقل میکند. مساحت کل شهرستان آران و بیدگل ۲۵۷۳ کیلومتر مربع است.
تقسیمات کشوری
این شهرستان دارای دو بخش مرکزی و کویرات، ۴ شهر، ۳ دهستان و ۱۳ روستا بالای جمعیت ۱۰۰۰ نفر است.
- بخش مرکزی
شهرها: آران و بیدگل، نوشآباد و سفیدشهر
- دهستانها: سفیددشت
-
- روستاها: علیآباد کویر، علیآباد، محمدآباد کویر، یزدل
- بخش کویرات
شهرها: ابوزیدآباد
- دهستانها: کویر، کویرات
-
- روستاها: حسینآباد، قاسمآباد، یزدلان، کاغذی برای دهستان کویر و روستاهای ریجن، شهریاری، علیآباد فخره، فخره، محمدآباد برای دهستان کویرات
آب و هوا
آب و هوای این منطقه گرم و خشک با تابستانهای گرم و سوزان و زمستانهای سرد و خشک بوده و حداکثر دمای هوا در تابستان به ۴۸ درجه سانتیگراد و حداقل برودت هوا در زمستان به ۷ -درجه سانتیگراد میرسد. به لحاظ کویری بودن منطقه، ۱۹۰۰ کیلومتر مربع (۳۱ ٪ درصد مساحت شهرستان) در تپههای شنی قرارگرفته که در اصطلاح محلی به آن بند ریگ میگویند.
آب و هوای منطقه، کویری است. فصل تابستان آن از نیمه خرداد تا نیمه آبان ماه گرم و سوزان و فصل زمستان آن که از ماه آذر تا پایان اسفند طول میکشد سرد و خشک و عمر فصلهای بهار و پاییز کم میباشد. حداکثر درجه حرارت در تابستان گرمترین ماه (تیر) به ۴۸ درجه سانتی گراد و حد اقل درجه حرارت در زمستان تا ۵ درجه زیر صفر میرسد و زمان یخبندان مدت بیست وچهار روز در ماههای دی و بهمن است. اختلاف دما در شمال و ارتفاعات جنوبی واقع در شهرستان کاشان، باعث ایجاد جریانهای مختلف هوایی و بادهای قبله، خراسان، شمال، شهریاری و سام و.. در طول سال میگردد. بارش باران در این منطقه کم و بیشترین موسم بارندگی از ماه آذر تا اردیبهشت و بارش برف در ماههای دی و بهمن است.
از نظر پهنهبندی اقلیمی شهر آران و بیدگل دارای اقلیمی با زمستانهای نسبتاً سرد و تابستانهای خیلی گرم و خشک است. در زمینه منابع آب، شامل قناتها (مصارف کشاورزی) منصوره و خرمآباد و..)، چاههای عمیق، نیمه عمیق است. مهمترین رودخانههای خشک این شهر رودخانههای نوش آبادو مسعود آباد میباشند در قدیم بیش از ۴۰ رشته قنات در اطراف شهر وجود داشت که سرچشمههای آن در کاشان و فین و راوند بود.
- شمار روزهای بسیار گرم تابستانی: ۶۰ تا۷۰ (خرداد و تیر)
- شمار روزهای طوفان: ۶۰ تا۷۰ (آبان و اسفند و خرداد)
تاریخچه
تحقیقات باستانشناسی نشان دادهاست که انسان عهد حجر که تازه از کوه فرود آمده و در دشت سکونت گزیده بود، بر روی همان مسیر کمانی شکل اطراف کویر نمک استقرار یافته بود و این قرارگاههای انسانی که تاکنون شناخته شدهاند در کاشان (تپه سیلک)، قم، ری و دامغان بودهاست.
پس از آنکه تپه سیلک (در ۱۴ کیلومتری جنوب غرب)، در اوایل هزاره اول (پیش از میلاد مسیح) تخریب شد، مهاجمین پیروز فین کنونی را مسکن خویش قرار دادند و در اطراف آنجا آبادیهای کوچک و بزرگی مانند آران دشت، بیدگل، نوشآباد، نیاسر و ورزآباد پدید آمد.
در دوره صفوی ژان شاردن که از کاشان بازدید میکند در مورد آران و بیدگل میگوید:
- «تنها در یکی از نقاط حومه شهر هزار کارگر ابریشمباف وجود دارد. این آبادی که آرون (یا هارون یا Aron) نام دارد و در فاصله دو فرسخی شهر میباشد از دور همچون شهر زیبایی جلوهگر است و دارای دو هزار باب خانه باغچه و ششصد باغ زیبا میباشد.»
در دوره قاجار، آران و بیدگل به صورت دو قریه جدا از هم وجود داشت. عبدالرحیم کلانتر ضرابی در کتاب تاریخ کاشان در این باره میگوید:
- «و از آنجا به قریه نوشآباد و از آنجا به قریه آران و از آنجا به قریه بیدگل و این سه قریه از قرا معتبره و از قصبات معظمه گرمسیر و در دامنه بند ریگ بین الشمال و المشرق و در یک فرسخی و یک فرسخ و نیم کاشان واقع هستند.»
- «رشته قنوات دوره آران و بیدگل قبل از حصاربندی یا در زمانی که عرصه محصوره این شهر هنوز از بیوتات و عمارات معمور نشده بودهاست از قطر دایره حصاربندی به طرف دامنه جنوبی گذشته و هر یک سی ذرع و پنجاه ذرع و بیشتر و کمتر عمق دارند…
پس از دوره قاجار آران و بیدگل هر یک بر اساس قوانین تقسیمات کشوری دارای شهرداری جداگانه بودند و سال تأسیس شهرداری آنها به ترتیب ۱۳۳۲ و ۱۳۳۳ خورشیدی بودهاست. اولین شهردار آران در این دوره محمدتقی صباحی بود.
در سال ۱۳۵۴ خورشیدی بنابر تصمیم وزارت کشور این دو شهر تحت عنوان گلآرا یکپارچه شدند و از بخش آران و از توابع کاشان در محدوده استان مرکزی قرار گرفت.
در مردادماه سال ۱۳۷۵ بر اساس مصوبه هیئت وزیران، بخش آران از شهرستان کاشان جدا و به عنوان شهرستان آران و بیدگل شامل دو بخش مرکزی و کویرات در تقسیمات کشوری شناخته شد.
قدیمیترین اثر مکتوبی که به آران اشاره دارد، کتاب الاعلاق النّفیسه نوشته ابن رسته است که در سال ۲۹۰ قمری به زبان عربی نگاشته شده و در سالهای اخیر توسط دفتر انتشارات امیرکبیر ترجمه و چاپ شدهاست. در صفحه ۱۸۱ این اثر از آران به عنوان یکی از آبادیهایی که در دوران انوشیروان دارای قصرهایی بودهاست، یاد میکند.
-
- «در نوشتهها قریه آران، دیده میشود. این منطقه را سابق بر این بدان جهت قریه میگفتند یا مینوشتند چون که دارای باغهای مشجر، خانههای بزرگ، قلعه و کاریزهای متعدد بودهاست…»
مطابق نوشتههای عباس علیجانزاده آرانی، این شهر از دو بخش مجزا و همجوار آران و بیدگل با فاصله کوچهای تنگ تشکیل شده بود که در اسفند ۱۳۴۴ دیوارها فرو ریخت و هر دو بخش یکی شدند و شهر آران و بیدگل بوجود آمد.
سبب نامگذاری
آران
اسامی آران، آرو، آرو بیدگل، ویگل، گلآرا، نامهای رسمی و محلی این منطقه بودهاست. دربارهٔ سبب این نامگذاری نظریات متعددی ابراز شده که به برخی از آنها اشاره میشود.
- «... اران آنرا اران بن قاسان بنا کردهاست…»
- واژه آران به معنای جایگاه مقدس و مکان گرمسیر است و اصل این واژه از «آرین» (نام دیگر قوم آریا یا ایریا) بودهاست. نظام وفا آرانی در مجموعه آثار خود دربارهٔ آران میگوید:
| شنیدم که آران از آن نام جست | که بد مرکز آریا نخست | |
| وزان نام بردار آرانی است | که خود ز اولین قوم ایرانی است |
- آران یا آلان یعنی کاشانه و لانه نیز هست. نام کاشان و قزوین نیز از نام این قوم کاسپینها گرفته شدهاست.
- احتمالاً این مردم از نظامیان و لشکریانی بنام آران بد بودهاند که شاید نام آران و بیدگل از این اسم باشد و گرنه گلی در این ناحیه چندان نمیروید که وجه تسمیه گل داشته باشد مگر آن لشکر گم شده در کویر لشکر آران بدگل (نام آن سپهبد) باشد.
بیدگل
- واژه بیدگل تغییریافته ویگل، شهر باستانی در کنار شهر قدیمی هراسکان (شهر بزرگ باستانی) میباشد.
- سلیمان صباحی بیدگلی از شاعران نامی و از نامیان دوران موسوم به نهضت بازگشت ادبی در وصف شهر خود یعنی بیدگل چنین میسراید:
| وطن به بیدگل، اما کسی ندیده صباحی | به دست دسته گل، یا به فرق سایه بیدم |
زبان و لهجه
زبان اهالی آران و بیدگل، فارسی رایج به همراه لهجههای متفاوت است. زبان محلی این منطقه که در اصطلاح به آن زبان باستانی آران بیدگل میگویند از زبانهای پهلوی قدیم است که تا این زمان در سرتاسر شهرها و بخشهای حاشیه کویر (نطنز، بادرود، زواره و …) با اندک تفاوت در لهجه رایج است و با زبانهای دیگر ایرانی لری، کردی و مازندرانی وجوه مشابهی دارد. بهطور کلی گویشهای پهنه کاشان، خواه روستاهای درون کوهساران و خواه آبادیهای گسترده در کویر و دشت آن، هم از لحاظ واژگان و هم از لحاظ دستوری و آوایی اهمیت خاصی دارد.
در سالهای اخیر تحقیقات پراکندهای دربارهٔ گویش آران و بیدگل صورت گرفته که مفصلترین آن در زمینه دستور زبان و فرهنگ واژگان محلی، کتاب «زبان کویر» نوشته حسین علیجانزاده است. در ضمن لهجه آرانی در این شهرستان در بین آرانیها و لهجه بیدگلی در بین بیدگلیها رایج میباشد از نکات قابل توجه اینکه نوع محلات نیز دارای تفاوتی در نوع لهجه هستند که صرفاً بومیان آن متوجه میشوند.
مشاهیر آران و بیدگل
از مشاهیر این شهرستان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- افتخارالاسلام آرانی (مجتهد و عالم شیعی)
- سلیمان صباحی بیدگلی (شاعر، منجم، ریاضیدان و ادیب)
- نظام وفا (شاعر و نویسنده)
- امیرحسین رضوانی بیدگلی (پروفسور و استاد دانشگاه در آمریکا)
- علی رضوانی بیدگلی (مدرس و محقق حوزه مدیریت)
- جهانشاه صالح (پزشک و وزیر بهداشت)
- اللهیار صالح (وزیر کشور و سفیر ایران در آمریکا- رئیس هیئت اجرایی و مؤسس جبهه ملی ایران)
- علی پاشا صالح (نویسنده و حقوقدان)
- غلامرضا اسلامی بیدگلی (استاد دانشگاه تهران)
- حسین عظیمی آرانی (دانشآموخته دکتری اقتصاد از دانشگاه آکسفورد و اقتصاددان)
- آقامیرزا احمد عاملی آرانی (دانشمند شیعی و نویسنده)
- ادیب بیضایی آرانی (شاعر)
- پرتو بیضایی آرانی (شاعر)
- بهرام بیضایی (کارگردان سینما)
- ذکایی بیضایی آرانی (شاعر و نویسنده)
- موبد بیدگلی (روزنامهنگار و شاعر مشروطه)
- ملا معزالدین بیدگلی، (پسر ضیاءالدین محمد بیدگلی، درگذشته ۱۱۹۳ ق، در علم ستارهشناسی و ریاضیات ماهر بودهاست.[۱۶])
- ملاغلامرضا آرانی (نویسنده و دانشمند شیعی)
- میرزا صدرالدین آرانی، (فرزند محمدحسین، درگذشته ۱۳۴۰ خ)
- سید صدرالدین بیدگلی، (فرزند حسین)
- محمد حققق بیدگلی، (فرزند سلطان محمد، درگذشته ۱۰۵۵ ق، نویسنده کتاب ریاض العارفین)
- فرجالله صدیقیان، (متخلص به واصف، درگذشته ۱۳۷۷ ق)
- محمدرضا وصاف بیدگلی، (متخلص به وصاف، ۱۳۳۰–۱۲۹۰ ق، شاعر و ادیب که در پزشکی و نقاشی نیز مهارت داشته و نویسنده کتاب چراغان است)
- علی تشکری آرانی، (فرزند محمد، ۱۳۶۳–۱۲۹۹ خ، عالم و شاعر و نویسنده کتابهای تاریخچه علم و ادب در آران و بیدگل، ستارگان فروزان، دیوان اشعار خطی)
- شهاب تشکری آرانی (شاعر و نویسنده)
- عباس علیجانزاده آرانی (شاعر و نویسنده)
مراکز دیدنی و جاذبههای گردشگری
زیارتگاهها و مساجد
اماکن قدیمی
حمامها
آبانبارها
- آبانبار محله سر کوچه یخچال
- آبانبار محله قاضی
- آبانبار میدان بزرگ
- آبانبار محله دربند
- آبانبار محله چهارسوق
- آبانبار محله سرگنگه
- آبانبار محله دهنو
- آبانبار محله آب پخش
- آبانبار محله سر کوچه دراز
- آبانبار محله بازار
- آبانبار محله پالکینه
- آبانبار محله وشاد (زیرده)
- آبانبار محله حاج امین
- آبانبار امامزاده محمد هلال
- آبانبار حاج میرزا معصوم طباطبایی بیدگلی (آقا شهاب)
- آبانبار محله درب ریگ
- آبانبار محله سلمقان
- آبانبار محله توی ده
- آبانبار محله دروازه
- آبانبار محله فخارخانه
- آبانبار محله حاج عبدالصمد
- آبانبار محله مختص آباد
- آبانبار محله باغ علوی
- آبانبار مسجد جمعه
زیارتگاهها و مساجد
امامزاده محمد هلال بن علی، واقع در کوی محمد هلال
- امامزاده قاسم بن علی نقی، واقع در کوی قاسمآباد آران
- امامزاده هادی، واقع در خیابان امامزاده هادی
- قبرستان و بقعه امامزاده حسین، واقع در محله درب ریگ. مقبره سلیمان صباحی بیدگلی شاعر دوره زندیه در این قبرستان واقع است.
- امامزاده هاشم، واقع در محله درب ریگ
- امامزاده یحیی، واقع در محله درب مختص آباد
- مسجد نقشینه، واقع در محله درب مختص آباد
- هفت امامزاده، واقع در محله سلمقان
- امامزادگان اسحاق و اسماعیل فرزندان امام محمدباقر ، واقع در محله بازار آران
- مجموعه تاریخی قاضی مشتمل بر: مسجد جامع، حسینیه، مهدیه، آرامگاه پنج امامزاده از فرزندان محمد بن علی (باقر) (پنجمین پیشوای شیعیان)، آب انبار، بازارچه شرقی، بازارچه غربی، مسجد ملا علی آرانی، خانه خاندان عاملی آرانی
- منطقه باستانی ویگل، شامل دو قلعه شرقی (متعلق به پارتها) و قلعه غربی (مربوط به دوره ساسانیان)
- مسجد نقشینه بیدگل
- مسجد تاریخی محله بازار آران
- حمام شرف (حاج عبدالصمد) بیدگل
- حمام بازار (توی ده) بیدگل
- حمام رئیسه (ویرانه) بیدگل
- حمام عنایتی (وشاد) اران
- حمام فخارخانه بیدگل
- حمام حاج محمد (درب ریگ) بیدگل، دارای قدمت صفوی-قاجاری
جاذبههای طبیعی
وجود کویر مرکزی ایران با جاذبههای بی نظیر و منحصر به فرد؛ فعالان محیط زیست را از تهران و خارج از کشور به تجربه گذراندن حتی یک شب در کویر شده است.
این دریاچه در کویر مرکزی ایران قرار گرفتهاست. موقعیت خاص دریاچه مذکور و نحوه تشکیل چند ضلعیهای منظم لانه زنبوری نمک جاذبههای فراوانی ایجاد نمودهاست. دریاچه نمک در فاصله ۵۵ کیلومتری شمال آران و بیدگل قرار دارد و از دیر باز جهت تأمین نمک طعام مورد بهرهبرداری قرار گرفتهاست. یکی از جاذبههای گردشگری این منطقهاست. نحوهٔ تشکیل چند ضلعیهای منظم با دیوارههای کریستالی و بلوری در سطح دریاچه از منظره چشم نوازی برخوردار است و چنانچه راه ارتباطی آن ساماندهی شود میتواند به یکی از مناطق سیاحتی تبدیل شود کما اینکه هم اکنون نیز سیاح و جهانگرد داخلی و خارجی از آن بازدید میکند. مضافاً اینکه سایر مناطق کویری و گیاههای مختلفی که در اطراف ان میروید به طور کلی از نظر اکوسیستم حائز اهمیت است. در نیمه دوم شهریور ماه تا مهر ماه گروهی از پرندگان مهاجر به خصوص فلامینگو و لک لک به این منطقه روی میآورند و این منطقه زیستگاه حیوانات مختلفی مانند آهو، کفتار، کرکس، خرگوش صحرایی، مار و گرگ میباشد.
وقوع حوادث طبیعی زلزله و سیل تاریخی در سال ۱۱۹۲ قمری
در سال (۱۱۹۲قمری) زلزله و سیل بخشی زیادی از بیدگل را ویران کرد. صباحی بیدگلی شاعر معاصر آن دوران در وصف آن زلزله قصیده مشهوری دارد که در دیوان او آمده و بدرستی وضعیت اسف بار زلزله را شرح داده است
محلهها
محلههای آران
- چهارسوق
- دهنو
- بازار
- در مسجد قاضی
- سر محله
- سر کوچه دراز
- میدان حاج امین
- سر کوچه یخچال
- آبپخش
- جنگ لته
- زیرده
- وشاد
- حجتیه
- مسلم آباد
- دربند (دربند چهارسوق)
- جمال آباد
- عباسآباد
- احمدآباد
- سبزه میدان
- قاسمآباد (مدخل شهر)
- سرگنگه
محلههای بیدگل
- مختص آباد
- باغ علوی
- تو ده (بازار)
- فخارخانه
- دروازه
- یزلان
- دربریگ
- سلمقان
- میدان علیاکبر
- خانقاه
- ویرانه
- درب مختص آباد
- شهرک رسالت
- قائمیه
- دولاب
- هاشمیه
آیینها
آیین هوربابی
که به آن هور بابا یا هوم بابا هم گفته میشود.
در این آیین که در ماه رمضان (معمولا در شب پانزدهم این ماه که شب تولد حسن بن علی است) انجام میشود، گروهی از کودکان و نوجوانان با قرار قبلی بین خودشان، بعد از افطار در مکانی مشخص جمع شده و پس از رایگیری، یک نفر صندوقدار و یک نفر میاندار انتخاب کرده و پس از فرستادن سه صلوات بلند که معنای خبری دارد، در کوچه پس کوچههای شهر به گردش درآمده و نیازهای خود را به سایرین بازگو میکنند. میاندار حکم تکخوان گروه را دارد و صندوقدار اجناس هدیه داده شده را، که بیشتر پول و خوراکی است، جمع میکند.
دسته بچهها در پاسخ به هر بیتی که تکخوان میخواند، پاسخ میدهند: «هور بابا، هور بابا». پس از خواندن این اشعار میاندار دعا میکند و با آمین گفتن همه، گروه دوباره راه افتاده و به کوچه دیگر میرود.
به عقیده مردم آران و بیدگل این مراسم در حقیقت نوعی تشویق نابالغان برای شرکت در آیین روزهداری و برگرفته از رفتار حسن بن علی و حسین بن علی است که در شبهای ماه رمضان، به منزل جدشان (پیامبر اکرم) رفته و سوره شمس را با صدا و آهنگی خوش میخواندند و بعد از خواندن این سوره، جد و پدرشان و تمامی مسلمانان را دعا میکردند، آنگاه پیامبر اکرم و علی بن ابیطالب برای خوشحالی و تشویق آنها مقداری خوراکی به آنها میدادند.
آیین سنجزنی
این آیین در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس و معنوی کشور جمهوری اسلامی ایران ثبت گردیدهاست و در شب تاسوعای حسینی برگزار میگردد.
راهها
آران و بیدگل از طریق دو جاده اصلی به فاصلههای ۵ و ۹ کیلومتر به کاشان مرتبط واز این دو مسیر که بر سره جادههای ارتباطی تهران به استانهای جنوب و جنوب شرقی و راه آهن سراسری کشور قرار دارد، به شبکه راههای اصلی کشور متصل میگردد. همچنین این شهرستان با راههای ارتباطی فرعی به بخشها و روستاهای تابعه خود و با دو راه کاروان رو قدیمی از شمال به شهرهای ورامین و قم ارتباط دارد. ادامه این راه قدیمی از جنوب شرقی شهرستان به اردستان و نائین تا جنوب شرق کشور امتداد میابد. جادهای که آران و بیدگل را به گرمسار متصل میکند هم اکنون در دست ساخت است.
صنعت
قبل از رواج قالیبافی صنعتی، درصد قابل توجهی از خانوادهها، همزمان با فعالیتهای کشاورزی و دامداری، به بافت گلیم و جاجیم، انواع پارچههای نخی و ابریشمی، کوزهگری، فخاری، عصاری و سفال سازی اشتغال داشتند. با ورود صنعت قالیبافی درچند دهه اخیر و افزایش درآمد آن تا چند برا بر درآمد کشاورزی، بیش از ۸۵٪ خانوادهها به این صنعت و مشاغل جنبی آن مثل نقشهکشی، رنگ رزی، چله دوانی و… روی آوردند به گونهای که قالیبافی و مشاغل جنبی آن نقش مهمی در وضع مالی واقتصادی مردم این شهر و منطقه کاشان پیدا کرده است. در سال ۱۳۶۹ شهرک صنعتی صباحی بیدگلی درزمینی به مساحت ۲۰۰ هکتار در شرق جاده قدیم آران و بیدگل به کاشان احداث و در محدوده آن حدود ۲۵۰ کارخانه با مجتمع اداری، پارک، مجموعه ورزشی و پایانه باربری پیش بینی گردید. باتوسعه شهرک صنعتی به ۴۰۰ هکتارهم اکنون بیش از چهارصد واحد از کارخانهها به تولید فرش ماشینی اشتغال دارند و دیگر واحدهای تولیدی آن که شامل تولید مواد شیمیایی، بهداشتی، ساخت ظروف و لوازم خانگی و موتور پمپ و… است محصولات خودرا برای مصرف به بازارهای داخلی وخارجی عرضه مینماید. تعداد افراد شاغل دراین شهرک بیش از ۷۰۰۰ نفر میباشد. شهرک صنعتی هلال دربلوار دکتر عظیمی نیز با ۵۷ هکتار مساحت در سال ۱۳۸۲ تأسیس وهم اکنون بیشاز ۴۵ واحد صنعتی دراین شهر فعال هستند که عمدتاً به تولید فرش ماشینی وصنایع نساجی و بافندگی اشتغال دارند. شهرک صنعتی انصار در نوش آباد و ناحیه صنعتی علیآباد بخش مرکزی و شهرک صنعتی متعلق به شرکت شهرکهای صنعتی آران و بیدگل از جمله مناطق صنعتی شهرستان میباشند. شرکت فولاد کویر از جمله صنایع مادر دراین شهرستان میباشد که بااشتغال ۴۰۰نفر وتولید سالنه ششصد و پنجاه هزار تن میلگرد از جمله صنایع مطرح فولاد درکشور ایران است وبا توسعه این شرکت در سال ۱۳۹۴ ظرفیت تولید آن به دومیلیون تن در سال افزایش خواهد یافت. صنایع متنوع دیگری در شهرستان آران و بیدگل به صورت پراکنده فعال میباشد و در مجموع ۱۶ هزار نفر در بخش صنعت این شهرستان به کار مشغولند.
معادن
در اعماق و سطح زمینهای نواحی شمال این شهرستان، معادن غنی فراوانی وجود دارد که مهمترین آنها حوزههای وسیع و دست نخورده نفت و دریاچه نمک با وسعت ۲۰۰۰ کیلومتر مربع به عنوان بزرگترین و بهترین ذخیره نمک آبی (خوراکی و صنعتی) و ترکیبات منیزیم میباشد که مورد استفاده قرار گرفته و در حاشیه آن، معادن خاک رس مرغوب، کائولن، سولفات سدیم، سیلیس، باریت و خاکهای صنعتی وجود دارد که در صنایع نسوز و سرامیک سازی، شیشه، ریختهگری، مواد شوینده، آلیاژها و صنعت پزشکی در داخل و خارج کشور کاربرد فراوان دارد. همچنین معادن شن و ماسه نرم این شهرستان در حال بهرهبرداری است.
تاریخچه جنگ ایران و عراق
در طول جنگ هشت ساله ایران و عراق ۸۴۰ تن از سربازان این شهرستان کشته شدند. ( دهها تن از شهدای این شهرستان در شهرهای دیگر از جمله کاشان ، قم و تهران دفن شده اند.
گویش
زبان اهالی آران و بیدگل، فارسی رایج ولی دارای لهجههای متفاوتی است. زبان محلی این منطقه که در اصطلاح به آن زبان دهی میگویند از زبانهای پهلوی قدیم است که تا این زمان در سرتا سر شهرها و بخشهای حاشیه کویربا اندک تفاوت در لهجه رایج است و با زبانهای دیگر ایرانی چون آذربایجانی، لری، کردی و مازندرانی وجوه مشابهی دارد. به طور کلی گویشهای پهنه کاشان، خواه روستاهای درون کوهساران و خواه آبادیهای گسترده در کویر و دشت آن، هم از لحاظ واژگان و هم از لحاظ دستوری و آوایی اهمیت خاصی دارد. در سالهای اخیر تحقیقات پراکندهای دربارهٔ گویش آران و بیدگل صورت گرفته که مفصلترین آن در زمینه دستور زبان و فرهنگ واژگان محلی، کتاب زبان کویر تألیف حسین (عباس) علیجانزاده است.
مراکز دانشگاهی آران و بیدگل
- دانشگاه پیام نور آران و بیدگل
- دانشگاه جامع علمی کاربردی دکتر عظیمی آران و بیدگل
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد آران و بیدگل
- دانشکده زمینشناسی کاشان واحد آران و بیدگل
- دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین آران و بیدگل
- دانشگاه پردیس بینالملل آران و بیدگل
شهر آران و بیدگل - شهرستان آران و بیدگل - آران و بیدگل